8. ЧЕТ ЭЛДИК СТУДЕНТТЕРГЕ КЫРГЫЗ ТИЛИН ҮЙРӨТҮҮНҮН ЗАМАНБАП ЫКМАЛАРЫ

ЧЕТ ЭЛДИК СТУДЕНТТЕРГЕ КЫРГЫЗ ТИЛИН ҮЙРӨТҮҮНҮН ЗАМАНБАП
ЫКМАЛАРЫ
Акылай Кулубаева
Саткынбай Тентишев атындагы Азия эл аралык университети
Жаратылыш-гуманитардык дисциплиналар кафедрасы
Аннотация
Актуалдуулугу. Глобалдашуу жана эл аралык билим берүү байланыштарынын
кеңейиши шартында чет элдик студенттерге кыргыз тилин окутуу өзгөчө
актуалдуулукка ээ болууда. Кыргызстан ар кайсы өлкөлөрдөн келген студенттер үчүн
тартылуу борборуна айланды, бул кыргыз тилин экинчи тил катары үйрөнүүчү
студенттердин муктаждыктарына ылайыкташтырылган заманбап ыкмаларды иштеп
чыгууну талап кылат.
Изилдөөнүн максаты. Кыргызстандын медициналык ЖОЖдорунда чет элдик
студенттерге кыргыз тилин окутуунун заманбап ыкмаларынын натыйжалуулугун
изилдөө жана аларды оптималдаштыруу боюнча сунуштамаларды иштеп чыгуу.
Методдору. Азия эл аралык университетинин 1–2-курстарынын 80 чет элдик
студентинин катышуусу менен интервенциялык изилдөө жүргүзүлдү (1-топ — салттуу
окутуу, n = 40; 2-топ — айкалыштырылган ыкмалар, n = 40). Эксперименттик топто
төмөнкү ыкмалар колдонулду: коммуникативдик мамиле (ролдук оюндар,
медициналык темалардагы диалогдор), аудиовизуалдык ыкма (видеолекциялар,
подкасттар), контексттик окутуу (бейтапты кабыл алуу симуляциясы), индуктивдик
ыкма (мисалдардан эрежелерге карай) жана интерактивдүү көнүгүүлөрү бар
санариптик платформа. Узактыгы — 1 семестр (16 жума). Тил билүү деңгээлдерин
(CEFR боюнча A1–B1) баалоо кийлигишүүгө чейин жана андан кийин жүргүзүлдү.
Натыйжалары. Эксперименттик топто B1 деңгээлине (базалык кесиптик
баарлашуу) жеткен студенттердин үлүшү 12,5% дан 67,5% га чейин өстү (p < 0,001).
Көзөмөл тобунда өсүш 10% дан 27,5% га чейин түздү (p = 0,08). Эксперименттик топто
жыйынтыктоочу тестирлөө боюнча орточо балл 78,4 ± 8,2 түздү, көзөмөл тобунда 52,1
± 10,3 (p < 0,001). Эң натыйжалуу ыкмалар катары таанылды: коммуникативдик
(материалды эсте сактоо — 82%) жана санариптик (катышуу — 88%). Эксперименттик
топтогу студенттердин 92% ы контексттик окутуу (симуляциялар) алардын бейтаптар
менен реалдуу баарлашууга болгон ишенимин жакшыртканын белгилешти.
Жыйынтыктар. Коммуникативдик, аудиовизуалдык, контексттик жана
санариптик окутуу ыкмаларын айкалыштырып колдонуу чет элдик студенттердин
кыргыз тилин кесиптик баарлашуу деңгээлине чейин өздөштүрүүсүн бир кыйла
тездетет. Санариптик платформаларды жана симуляциялык технологияларды
колдонгон интеграцияланган программаларды киргизүү сунушталат.
Негизги сөздөр: кыргыз тили, чет элдик студенттер, коммуникативдик мамиле,
санариптик окутуу, медициналык коммуникация.