12. АИВ-ПОЗИТИВДҮҮ АЯЛДАРДА АПВ МЕНЕН БАЙЛАНЫШКАН ВУЛЬВА РАГЫНЫН ӨТҮШҮНҮН ӨЗГӨЧӨЛҮКТӨРҮ ЖАНА ДАРЫЛОО ЫКМАЛАРЫ

АИВ-ПОЗИТИВДҮҮ АЯЛДАРДА АПВ МЕНЕН БАЙЛАНЫШКАН ВУЛЬВА
РАГЫНЫН ӨТҮШҮНҮН ӨЗГӨЧӨЛҮКТӨРҮ ЖАНА ДАРЫЛОО ЫКМАЛАРЫ

А.К. Молдобекова
Саткынбай Тентишев атындагы эл аралык университет
Акушерлик, гинекология жана педиатрия кафедрасы

Макаланын кыскача мазмууну
Актуалдуулугу: Адамдын папиллома вирусу (АПВ) менен байланышкан вульва рагы
олуттуу онкологиялык көйгөй болуп саналат. Адамдын иммундук жетишсиздик вирусу
(АИВ) менен жашаган аялдарда өнөкөт иммуносупрессияга жана АПВнын жогорку
онкогендик түрлөрүнүн персистенциясына байланыштуу бул оорунун өнүгүү коркунучу
кыйла жогору. Бул бейтаптар тобу оорунун эрте жашта пайда болушу жана өзгөчө
клиникалык-патологиялык белгилери менен мүнөздөлөт.
Изилдөөнүн максаты: АИВ-позитивдүү аялдарда АПВ менен байланышкан вульва
рагынын өтүшүнүн клиникалык-морфологиялык өзгөчөлүктөрү жөнүндө маалыматтарды
системалаштыруу жана жогорку активдүү антиретровирустук терапия (ЖААРТ) доорунда
аларды дарылоо ыкмаларынын натыйжалуулугун баалоо.
Материалдар жана ыкмалар: 2015–2025-жылдар аралыгындагы PubMed, Scopus
жана Web of Science маалымат базаларындагы илимий адабияттарга системалуу талдоо
жүргүзүлдү. АИВ-позитивдүү бейтаптардын эпидемиологиялык көрсөткүчтөрү,
клиникалык белгилери жана жашоо деңгээли изилденди.
Жыйынтыктар: АИВ-позитивдүү аялдарда вульва рагы орточо эсеп менен 42 жашта
аныкталары далилденди. CD4 клеткаларынын деңгээлин жана вирустук жүктөмдү
адекваттуу көзөмөлдөөдө, ЖААРТты колдонуу менен жашоо көрсөткүчтөрү АИВ
негативдүү популяцияга окшош, бирок оорунун өтүшүп кеткен этаптарын дарылоо
тактикасы андан ары стандартташтырууну талап кылат.
Корутунду: Оорунун жыйынтыктарын жакшыртуу үчүн вульва патологиясы бар АИВ
менен жашаган аялдарды эрте диагностикалоо жана мекемелер аралык дисциплинардык
мамиле жасоо зарыл.
Ачкыч сөздөр: вульва рагы, АПВ, адамдын папиллома вирусу, АИВ-инфекциясы,
иммуносупрессия, онкогинекология, ЖААРТ.